Âm thầm nhưng bền bỉ, họa sĩ Như Ngọc đã dành cả cuộc đời để dệt nên một hành trình nghệ thuật chan chứa tình yêu quê hương và lòng kính trọng thiêng liêng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Từ những chất liệu đơn sơ nhất cho đến kỹ thuật tạo hình công phu, ông miệt mài sáng tạo nên hàng ngàn tác phẩm mang đậm hồn dân tộc, giàu giá trị nhân văn. Suốt hơn ba mươi năm, ông gắn bó trọn vẹn với hình tượng Bác Hồ qua những bức tranh chân dung, phong cảnh, những khoảnh khắc lịch sử hay hình ảnh đời thường giữa thiên nhiên trong trẻo. Với Như Ngọc, nghệ thuật không chỉ là biểu hiện của cái đẹp mà còn là cách để gìn giữ ký ức, khơi dậy lòng tự hào và truyền ngọn lửa văn hóa Việt cho thế hệ mai sau.
Hành trình tâm huyết
Sinh ra và lớn lên tại vùng quê Ba Sao (Kim Bảng, Hà Nam), nơi đồng chiêm trũng lặng lẽ nhưng giàu truyền thống văn hóa, họa sĩ Nguyễn Như Ngọc sớm bộc lộ năng khiếu hội họa từ thuở thiếu thời. Duyên nợ với nghệ thuật đến với ông một cách tự nhiên nhưng đầy sâu sắc, đặc biệt là với hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Người đã gieo hạt mầm đam mê ấy chính là cô giáo đầu tiên của ông, một người con xứ Nghệ, quê ở thành phố Vinh, quê hương của Bác Hồ kính yêu. Từ những bài học đầu đời về ký họa, sắc màu, cô đã truyền vào ông niềm kính trọng thiêng liêng với vị Cha già dân tộc, đồng thời đặt niềm tin rằng cậu học trò này sinh ra là để đi trên con đường nghệ thuật.
Năm 1988, sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Nhạc họa Trung ương (nay là Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội), họa sĩ Như Ngọc được giữ lại Trường Cao đẳng Nhạc họa Trung ương làm chuyên môn. Nhưng rồi, đam mê sáng tác thôi thúc ông rời trường để chuyên tâm theo đuổi con đường nghệ thuật. Và trên hành trình đó, hình ảnh Bác Hồ với ông chính là kim chỉ nam soi đường. “Bác là ánh sáng của tâm hồn tôi” ông từng chia sẻ, và chính niềm kính yêu ấy đã được chuyển hóa thành hàng trăm tác phẩm nghệ thuật mang đậm tinh thần dân tộc, thể hiện một Bác Hồ gần gũi với thiên nhiên, với nhân dân và trọn vẹn tình yêu hòa bình.
Bước chân vào TP.HCM năm 1986, giữa lúc đất nước đang gồng mình vượt qua giai đoạn hậu chiến và chuyển mình sang thời kỳ đổi mới, họa sĩ Như Ngọc cũng phải trải qua biết bao vất vả mưu sinh. Ông làm đủ nghề để nuôi sống bản thân và gia đình. Nhưng nghệ thuật chưa bao giờ rời xa ông. Trái lại, chính trong gian khó, ông càng tìm thấy cảm hứng và quyết tâm sáng tạo. Với tư duy nghệ thuật gắn liền thực tiễn, ông đã cho ra đời hàng trăm tác phẩm non bộ, thác nước, phong cảnh từ những vật liệu tưởng chừng bỏ đi như xà bần, bê tông vụn, tường vỡ, phục vụ hiệu quả cho các khu du lịch, khu sinh thái, công trình cộng đồng. Những tác phẩm ấy không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn mang tính ứng dụng cao, tiết kiệm chi phí mà vẫn tạo nên vẻ đẹp bền vững. Đó là nghệ thuật phục vụ đời sống, nghệ thuật vì nhân sinh.
Hồn Việt trong tranh
Ông được nhiều báo đài, giới mỹ thuật và công chúng trong nước biết đến như một họa sĩ gắn bó sâu sắc với đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những tác phẩm của ông không chỉ là tranh vẽ mà còn là ký ức lịch sử, là thông điệp văn hóa thấm đẫm tình yêu quê hương, đất nước. Họa sĩ Như Ngọc đã chọn con đường nghệ thuật không chỉ để sáng tạo mà còn để kể lại những câu chuyện dân tộc bằng sắc màu, cảm xúc và tâm huyết.
Nhắc đến họa sĩ Như Ngọc là nhắc đến những bức tranh thấm đẫm hồn dân tộc, nơi hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện lên không chỉ với vẻ uy nghiêm của một lãnh tụ mà còn là con người gần gũi, chan hòa trong thiên nhiên và tình yêu thương dành cho nhân dân. Tranh của ông không đơn thuần là chân dung, mà là những câu chuyện được kể bằng đường nét, ánh sáng và chiều sâu văn hóa. Tuy nhiên, điều làm nên tên tuổi họa sĩ Như Ngọc không chỉ nằm ở sự sáng tạo không ngừng mà còn là sự thủy chung son sắt với chủ đề ông đã chọn: Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hơn ba thập kỷ qua, ông đã vẽ hàng trăm bức tranh về Bác, từ chân dung, phong cảnh đến những bức họa Bác Hồ giữa thiên nhiên tươi đẹp, với mong muốn gửi gắm tới thế hệ trẻ hình ảnh một vị lãnh tụ nhân hậu, gần gũi, luôn bên cạnh nhân dân trong hành trình dựng xây và bảo vệ đất nước. Đó là Bác trong niềm vui khi thấy dân tộc vươn lên sánh vai cùng cường quốc năm châu. Để khắc họa được thần thái, khí chất và nhân cách của một con người vĩ đại, ông đã dày công nghiên cứu tư liệu, sách báo, tranh ảnh và những câu chuyện kể về Bác. Ông đến tận những vùng đất từng in dấu chân Người để cảm được tinh thần và khí thiêng của lịch sử. Mỗi nét cọ đều được tính toán kỹ lưỡng, mỗi hậu cảnh thiên nhiên được chọn lọc để thể hiện một Bác Hồ sống động, giản dị, luôn gần gũi với nhân dân, giữa một đất nước thanh bình.
Với ông, Bác không chỉ là lãnh tụ mà còn là hình ảnh biểu trưng cho hòa bình và hy vọng. Thiên nhiên trong tranh không chỉ là phông nền mà còn góp phần thể hiện thông điệp: đất nước đã hồi sinh nhờ sự hy sinh của lớp người đi trước, trong đó có Bác. Những bức tranh về Bác giữa hoa trái, cánh đồng, thiếu nhi không chỉ thu hút thị giác mà còn chạm đến trái tim người xem. Ngày nay, dù đã đạt được nhiều thành tựu và được đánh giá cao trong giới mỹ thuật, họa sĩ Như Ngọc vẫn không ngừng nỗ lực sáng tạo. Ông luôn tâm niệm: “Niềm vui của cuộc sống chính là nghệ thuật, và nghệ thuật là để phụng sự con người.” Chính sự khiêm nhường, tận tụy và đam mê thuần khiết ấy đã làm nên một Như Ngọc không ngừng tỏa sáng. Không chỉ là một họa sĩ tài năng, ông còn là một người nghệ sĩ chân chính, một công dân yêu nước hết lòng vì nghệ thuật nước nhà.
Không chỉ dừng lại ở Bác Hồ, họa sĩ Như Ngọc còn phác họa chân dung nhiều nhà lãnh đạo tiêu biểu của đất nước như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tổng Bí thư Tô Lâm. Dưới nét vẽ của ông, các nhân vật hiện lên với khí chất riêng biệt, đại diện cho những giai đoạn phát triển khác nhau của đất nước, từ chiến tranh đến hòa bình, từ tái thiết đến hội nhập. Ông không chỉ thể hiện chân dung mà còn truyền tải tư tưởng, lý tưởng và tinh thần cống hiến của từng nhân vật. Bên cạnh sáng tác cá nhân, ông luôn hướng tranh của mình đến cộng đồng. Nhiều tác phẩm đã được ông trao tặng cho các bảo tàng, cơ quan nhà nước, trường học với mong muốn lưu giữ ký ức lịch sử và khơi dậy tinh thần yêu nước. Gần đây, nhân kỷ niệm 133 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông đã trao tặng 40 bức tranh về Bác cho Khu di tích Kim Liên như một lời tri ân sâu sắc. Ngoài chất liệu truyền thống, ông còn sáng tạo với vật liệu tái chế như xi măng, bê tông vụn, xà bần để làm nên các tiểu cảnh non bộ, thác nước. Những tác phẩm này không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn mang ý nghĩa nhân văn, tiết kiệm chi phí, bảo vệ môi trường, đồng thời phục vụ hiệu quả cho các công trình du lịch và sinh thái.
Không chỉ sáng tác, ông còn tích cực đấu giá tranh để gây quỹ học bổng cho học sinh nghèo vượt khó. Với ông, nghệ thuật không dừng lại ở cái đẹp, mà phải lan tỏa giá trị sống và góp phần làm cho xã hội tốt đẹp hơn. Tranh của Như Ngọc không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà còn khơi dậy niềm tự hào dân tộc, khát vọng dựng xây đất nước và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Mỗi nét vẽ của ông là một lời nhắn nhủ nhẹ nhàng nhưng sâu sắc gửi đến thế hệ hôm nay. Hãy sống tử tế, yêu nước bằng hành động và gìn giữ những gì cha ông đã để lại.
Với họa sĩ Như Ngọc, nghệ thuật chưa bao giờ là con đường tìm kiếm danh vọng, mà là hành trình thầm lặng để gìn giữ những giá trị thiêng liêng của dân tộc bằng tình yêu, niềm tin và trách nhiệm. Từng nét vẽ, từng bức tranh không chỉ là thành quả lao động sáng tạo, mà còn là tâm nguyện gửi gắm đến thế hệ mai sau: hãy sống tử tế, biết ơn quá khứ, gìn giữ hồn cốt Việt Nam và tiếp tục viết tiếp giấc mơ đất nước hùng cường, nhân ái. Tranh của ông sẽ còn đó, như những lát cắt ký ức sống động, tiếp tục lan tỏa ánh sáng của lịch sử và lòng yêu nước đến muôn đời.
Hà Dương